6मराठी२. पुस्तक माझा गुरु

 

२.पुस्तक माझा गुरु

          .....- संदीप खरे

💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐💐

नवीन शब्द शिकू या.

चक्क - अक्षरशः,थेट, सरळ, खरंच.

वर्षाव होणे- एखादी गोष्ट मुबलक प्रमाणात मिळणे.

   मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होणे.

मन रमणे - मन गुंतने ,आनंद वाटणे,मन लागणे.

वर्ज्य - टाळण्यासारखे, निषिद्ध, न करण्यास सांगितलेले किंवा स्वीकारण्यायोग्य नसलेले.

अपुरी - पुरेशी नसलेली. 

रद्दी - निरुपयोगी कागद. 

वर्ज्य - नको असलेला. 

आत्मचरित्र 

चौफेर - चहूबाजूंनी. 

आयाम - पैलू. 

पाठपुरावा करणे - सातत्याने मागोवा घेणे. 

डोळे पाणावणे - डोळ्यांत पाणी येणे 

व्यथा- वेदना. 

कृतज्ञता - उपकाराची जाणीव.

ग्रंथालय-पुस्तकांचेघर

चक्क - अक्षरशः, खरोखरच

वर्षाव - अभिषेक,

कौशल्य-काम करण्याची कला

साध्य - उद्दिष्ट पूर्ण करणे.

कवितासंग्रह -कवितांचा संग्रह

व्यथा - वेदना

विद्या - ज्ञान

उमजणे - समजून येणे

प्रत्यक्ष -आपल्या डोळयासमोरची घटना

विशिष्ट - विशेष ठराविक

कादंबरी -लेखन प्रकार

आत्मचरित्र -स्वतःचेचरित्र

ललित-कल्पनारम्य लेखन

मौन - अबोला धरणे.

नेणिव -अज्ञान

संतकवी - अभंग रचणारे

पंतकवी - पंडीतकवी

तंतकवी - शाहीरकवी

प्रतिबिंब - आरशात दिस‌णारे बिंब, 

अपरात्री -रात्री केव्हाही

कदाचित -शक्यता असणे.

चौफेर - चारही बाजूंनी

वर्ज्य - नको असलेला

आयाम - पैलू

कृतज्ञता -उपकाराची जाणीव

दौरा -कार्यक्रमासाठी प्रवास करणे

कवीमन - कवीसारखे मन

प्रेरणा . - स्फूर्ती

मार्गदर्शन - मार्ग दाखवणे.मार्ग सुचवणे.

शिक्षकांसाठी : विद्यार्थ्यांना विविध साहित्यप्रकारांतील पुस्तके वाचण्यास सांगून त्या पुस्तकांबाबत स्वतःचे मत व्यक्त करण्यास प्रवृत्त करावे.

३

आम्हांला हे समजले.

.१. कोण ते लिहा.

(अ) 'मला पुस्तक भेट दे' असे म्हणणारे-

(आ) रद्दीतून किलोवर पुस्तके विकत आणून लेखकासमोर ठेवणारी-

(इ) पुस्तकातून लेखकाला भेटणारे-

(ई) लेखक रात्री-अपरात्री घरी यायचे, तेव्हा झोपलेली असणारी-

. २. कंसातील योग्य शब्द निवडून रिकाम्या जागा भरा. (कृतज्ञता, मैत्री, प्रतिबिंब, अनुभव)

(अ) वाचनामुळे शब्दांशी होते.

(आ) आपलं जगणं समृद्ध करतात.

(इ) माझ्या बऱ्याच कविता या मला आलेल्या अनुभवांचे आहेत.

(ई) गुरूंबद्दल नेहमी आणि आदर असावा.

. ३. दोन ते तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा.

(अ) खेळणी विकत घेण्यापेक्षा पुस्तक विकत घेणे लेखकाला का आवडायचे?

(आ) कविता लेखनाबद्दलचा लेखकाचा बालपणीचा अनुभव तुमच्या शब्दांत विशद करा.

(इ) 'माझ्या बऱ्याच कविता या मला आलेल्या अनुभवांचे प्रतिबिंब आहेत' असे लेखक का म्हणतात ?

(ई) लेखकाने पुस्तकांना गुरू का मानले याविषयी विचार स्पष्ट करा.

. ४. पाठात वर्णन केलेल्या पुढील विधानांची कारणे लिहा.

(अ) लेखकाची पुस्तके पटकन वाचून पूर्ण व्हायची, कारण

(आ) कवीने सगळ्या प्रकारांचे वाचन करावे, कारण

(इ) 'दमलेल्या बाबाची कहाणी' ही कविता ऐकल्यावर बऱ्याच लोकांचे डोळे पाणावलेले असायचे, कारण

विचार करा व सांगा.

'शब्दाकडे चौफेर बघता आलं पाहिजे', या वाक्याचा तुम्हांला समजलेला अर्थ सांगा

लिहिते होऊ या.

पाठ २- सायकल म्हणते मी आहे ना !

पाठाचा आशय :

        लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सहज वापरता येणारे वाहन म्हणजे सायकल. पर्यावरण व आरोग्याच्या दृष्टीने हितकारक, कमी खर्चिक, वापरण्यात सहजता असलेली सायकल स्वतः आपली माहिती या पाठातून सांगत आहे. हा एक आत्मकथनात्मक पाठ आहे.म्हणजे  सायकलचे हे आत्मकथन आहे. सायकलमध्ये कसकसे बदल होत गेले हे सायकलने आपल्याला सांगितले आहे असे वाटते . तसेच पर्यावरण व आरोग्याच्या दृष्टीने  सायकल हितकारक आहे. सायकल चालवण्याचे वैयक्तिक, सामाजिक व राष्ट्रीय फायदे खूप आहेत. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सायकलचा उपयोग केला जातो.

पाठाचे   मोठ्याने वाचन  करा.

शब्दार्थ

शब्दार्थ जन्मदाते-जन्म देणारे. 

प्रचार-सर्वत्र माहिती करून देणे. 

प्रसार-सर्वत्र माहीत होणे.

हमखास-निश्चितपणे. 

खरचटणे-अंगावर ओरखडे येणे. 

दुखापत-इजा. 

परवाना- परवानगी .

सडपातळ- अंगाने शेलाटी, बारीक चणीची.

आडरस्ता-गल्ली. 

सुखद- सुखकारी, आनंदाचा .

कार्यक्षम- काम करण्यास लायक. 

तंदुरुस्त-चुस्त, ठाकठीक. 

प्रतिकार शक्ती-विरोध करण्याची ताकद.

लाभदायक- फायदेशीर.

माफक -किफायतशीर, परवडेल अशी. 

समस्या-अडचणी. 

क्षेत्र-विभाग.

टिपा

(१) फ्रान्स-युरोपातील एक देश.
(२) पॅरिस-फ्रान्सच्या राजधानीचे शहर,
(३) पेडल-सायकलला गती देण्यासाठी पाय ठेवण्याचे साधन.
(४) दंततबकडी -सायकलच्या मागचे चाक चालवण्यासाठी जी साखळी अडकवली जाते, ते दातेरी चक्र.
(५) फुप्फुसे - हवा शुद्ध करण्याचे छातीतील अवयव.
(६) मांसपेशी-स्नायू.
(७) मेद-कातडीची जाडी, चरबी.
(८) चलन - रुपयांच्या नोटा किंवा नाणी.
(९) वायू प्रदूषण - हवेची अशुद्धता, हवेत हानिकारक घटक मिसळणे.

वाक्प्रचार व त्यांचे अर्थ

(१) रखडत चालणे -अडखळत चालणे.
(२) दुखापत होणे- इजा होणे.
(३) धडा शिकणे- अद्दल घडणे, समज येणे.
(४) स्वार होणे--वर मांड ठोकणे.
(५) परवाना काढणे - दाखला काढणे, लेखी परवानगी मिळवणे 
(६) हातभार लावणे - मदत करणे.
(७) कोंडी होणे -गर्दीत अडकणे, गर्दीमुळे अडकून पडणे.

(८) धूम ठोकणे- पळून जाणे.

सायकल विषयी अधिक माहिती

सायकल चालवण्याचे वैयक्तिक फायदे :

सायकलिंगमुळे व्यायाम होऊन शारीरिक व मानसिक आरोग्य सुधारते. हार्ट अटॅक, मधुमेह, लठ्ठपणा, पक्षघात यासारखे आजार कमी होण्यास मदत होते. पर्यायाने निरोगी राष्ट्र निर्माण होण्यास मदत होते. सायकल चालवणे सोपे असते, सायकलिंगमुळे पार्किंग समस्या होत नाहीत, वाहतुकीची कोंडी (ट्रॅफिक) होत नाही, जीवघेणे अपघातही होत नाहीत.

सायकल चालवण्याचे सामाजिक फायदे :

सायकल चालवण्यामुळे शरीराचा व्यायाम होऊन आरोग्य सदृढ राहते त्याचप्रमाणे सायकल चालवण्याचे सामाजिक फायदेही अनेक आहेत. सायकलमुळे पर्यावरणाची हानी कमी होते, इंधन लागत नाही, प्रदूषण होत नाही, अपघातांचे प्रमाण कमी होते, वाहतूक कोंडी होत नाही असे सायकलचे सामाजिक फायदे होतात.

सायकलचे सामाजिक फायदे :

सामाजिक आरोग्याचा दर्जा सुधारतो.. सायकलिंगमुळे व्यायाम होऊन शारीरिक व मानसिक आरोग्य सुधारते. हार्ट अटॅक, मधुमेह, लठ्ठपणा, पक्षघात यासारखे आजार कमी होण्यास मदत होते. पर्यायाने सामाजिक आरोग्य निरोगी राहण्यास मदत होते.

वाहतुकीचे प्रश्न कमी होतात...........

सायकल चालवणे सोपे असते, सायकलमुळे वाहतुकीची कोंडी (ट्रॅफिक जाम) होत नाहीत तसेच पार्किंगच्या समस्याही होत नाहीत. याशिवाय जीवघेणे अपघातही होत नाहीत. सायकलमुळे रस्ते खराब होण्याचे प्रमाणही इतर वाहनांच्या तुलनेत कमी असते. त्यामुळे रस्ते व वाहतुकीचे प्रश्न कमी होण्यास सायकलमुळे मदत होते.

इंधन लागत नाही............

सायकल चालवण्यासाठी पेट्रोल-डिझेल यासारख्या इंधनाची गरज नसते त्यामुळे इंधनाची मागणी कमी होऊन आखाती देशात जाणारा इंधनासाठी जाणारा पर्यायाने समाजाचा  पैसा वाचण्यास मदत होते ....

पर्यावरणाचे रक्षण होते..............

सायकलच्या वापरामुळे पर्यावरणाचे रक्षण होते. कारण सायकलिंगसाठी इंधन लागत नसल्याने हवेचे प्रदूषण होत नाही. तसेच सायकलिंगमुळे ध्वनिप्रदूषणही इतर वाहनांच्या तुलनेत फारचं कमी होते. तसेच सायकल खरेदी करण्याचा आणि देखभालीचाही खर्च हा इतर वाहनांच्या तुलनेत अत्यंत कमी आहे. 

अशाप्रकारे सायकल वापरण्याचे अनेक सामाजिक फायदे असतात.

पाठाचा व्हिडीओ इथे पहा 

पाठाचा स्वाध्याय इथे पहा ....